మధుమేహం మాత్రమే కాదు: అధిక రక్తంలో చక్కెర గుండె, మూత్రపిండాలను ఎలా దెబ్బతీస్తుంది?

​​​​​​​మధుమేహం గురించి మాట్లాడగానే చాలామందికి ముందుగా గుర్తొచ్చేది రక్తంలో చక్కెర స్థాయులు పెరగడం. గ్లూకోజ్ పరీక్షలు చేయించుకోవడం, తీపి పదార్థాలు తగ్గించడం, ఆహారంపై శ్రద్ధ పెట్టడం గురించి ఆలోచిస్తాం. అయితే మధుమేహంలో మరో ముఖ్యమైన విషయం కూడా ఉంది. అదే గుండె, మూత్రపిండాలపై దాని ప్రభావం.

రక్తంలో చక్కెర స్థాయులు ఎక్కువకాలం అధికంగా ఉంటే రక్తనాళాలు దెబ్బతినవచ్చు. దీనివల్ల శరీరంలోని ముఖ్యమైన అవయవాలు సరిగ్గా పనిచేయడంపై ప్రభావం పడుతుంది. అందుకే మధుమేహం ఉన్నవారిలో గుండె జబ్బులు, దీర్ఘకాలిక మూత్రపిండాల వ్యాధుల ముప్పు ఎక్కువగా ఉంటుంది.

ఆందోళన కలిగించే విషయం ఏమిటంటే, ఈ మార్పులు నెమ్మదిగా జరుగుతాయి. ప్రారంభ దశలో స్పష్టమైన లక్షణాలు కనిపించకపోవచ్చు. ఈ సంబంధం గురించి తెలుసుకోవడం వల్ల సమస్యలు తీవ్రమయ్యేలోపే ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుకోవడానికి చర్యలు తీసుకోవచ్చు.

అధిక రక్తంలో చక్కెర గుండెపై ఎలా ప్రభావం చూపుతుంది?

శరీరమంతా రక్తాన్ని పంపించడానికి, ఆక్సిజన్‌ను అందించడానికి గుండెకు ఆరోగ్యకరమైన రక్తనాళాలు అవసరం. రక్తంలో చక్కెర ఎక్కువకాలం అధికంగా ఉంటే రక్తనాళాల లోపలి పొర దెబ్బతినవచ్చు. దీనివల్ల వాటిలో కొవ్వు పేరుకుపోయే అవకాశం పెరుగుతుంది. కాలక్రమేణా ధమనులు ఇరుకుగా మారి రక్తప్రవాహానికి ఆటంకం కలగవచ్చు.

దీంతో గుండె ధమనులకు సంబంధించిన వ్యాధులు, గుండెపోటు, పక్షవాతం వంటి హృదయ సంబంధిత సమస్యల ముప్పు పెరుగుతుంది.

మధుమేహంతో పాటు అధిక రక్తపోటు, కొలెస్ట్రాల్ స్థాయుల్లో అసమతుల్యత వంటి సమస్యలు కూడా ఉండవచ్చు. ఇవన్నీ కలిసి గుండెపై అదనపు ఒత్తిడిని కలిగిస్తాయి.

ఆందోళన కలిగించే విషయం ఏమిటంటే, గుండె సమస్యలు ఎప్పుడూ ప్రారంభ దశలోనే స్పష్టమైన సంకేతాలను ఇవ్వవు. కొందరికి ఛాతీలో అసౌకర్యం, ఊపిరి ఆడకపోవడం లేదా అసాధారణ అలసట కనిపించవచ్చు. మరికొందరిలో లక్షణాలు అంత స్పష్టంగా ఉండకపోవచ్చు.

అందుకే మధుమేహాన్ని నియంత్రించడం అంటే రక్తంలో చక్కెర స్థాయులను అదుపులో ఉంచడం మాత్రమే కాదు. రక్తపోటు, కొలెస్ట్రాల్ స్థాయులను కూడా క్రమం తప్పకుండా పరీక్షించుకోవాలి.

మూత్రపిండాలపై ఎలాంటి ప్రభావం ఉంటుంది?

మూత్రపిండాలు మన శరీరంలో నిశ్శబ్దంగా తమ పని చేసుకుంటూ ఉంటాయి. ఇవి రక్తంలోని వ్యర్థ పదార్థాలను, అదనపు ద్రవాలను వడపోసి బయటకు పంపిస్తాయి. అలాగే రక్తపోటును నియంత్రించడంలో, శరీరంలోని ఖనిజాల సమతుల్యతను కాపాడటంలో కూడా సహాయపడతాయి.

ఈ పనులు చేయడానికి మూత్రపిండాల్లో లక్షలాది చిన్న వడపోత యూనిట్లు ఉంటాయి. రక్తంలో చక్కెర స్థాయులు ఎక్కువకాలం అధికంగా ఉంటే, ఈ యూనిట్లలోని చిన్న రక్తనాళాలు దెబ్బతినవచ్చు. దాంతో రక్తాన్ని వడపోసే మూత్రపిండాల సామర్థ్యం క్రమంగా తగ్గుతుంది.

ఈ పరిస్థితిని డయాబెటిక్ కిడ్నీ డిసీజ్ అంటారు. ఇది మధుమేహం వల్ల వచ్చే సంభావ్య సమస్యల్లో ఒకటి.

ప్రారంభ దశలో మూత్రపిండాలు దెబ్బతిన్నా స్పష్టమైన లక్షణాలు కనిపించకపోవచ్చు. ఆరోగ్యంగా ఉన్నట్లు అనిపించినా లోపల మార్పులు మొదలై ఉండవచ్చు. సమస్య పెరిగేకొద్దీ కొందరిలో పాదాలు లేదా చీలమండల వాపు, మూత్ర విసర్జనలో మార్పులు, అసాధారణ అలసట కనిపించవచ్చు.

మంచి విషయం ఏమిటంటే, సాధారణ పరీక్షలతోనే మూత్రపిండాల సమస్యలను ముందుగానే గుర్తించవచ్చు. మూత్రంలో ఆల్బుమిన్ అనే ప్రోటీన్‌ను పరీక్షించడం, రక్త పరీక్ష ద్వారా మూత్రపిండాల పనితీరును అంచనా వేయడం వల్ల లక్షణాలు కనిపించకముందే సమస్యలను గుర్తించవచ్చు.

గుండె, మూత్రపిండాల మధ్య సంబంధం: రెండింటినీ ఎందుకు కాపాడుకోవాలి?

గుండె, మూత్రపిండాలు పరస్పరం సమన్వయంతో పనిచేస్తాయి. గుండె మూత్రపిండాలకు రక్తాన్ని పంపిస్తుంది. మూత్రపిండాలు రక్తపోటును, శరీరంలోని ద్రవాల సమతుల్యతను నియంత్రించడంలో సహాయపడతాయి. ఈ అంశాలు గుండె ఎంత కష్టపడి పనిచేయాలనే విషయాన్ని కూడా ప్రభావితం చేస్తాయి.

ఒక అవయవం సరిగా పనిచేయకపోతే, మరొక అవయవంపై కూడా ప్రభావం పడవచ్చు.

ఉదాహరణకు, మధుమేహం శరీరమంతటా రక్తనాళాలను దెబ్బతీయవచ్చు. అధిక రక్తపోటు గుండె, మూత్రపిండాలు రెండింటిపైనా అదనపు ఒత్తిడిని కలిగిస్తుంది. మరోవైపు, మూత్రపిండాల వ్యాధి వల్ల రక్తపోటును నియంత్రించడం కష్టమవుతుంది. దీంతో గుండె జబ్బుల ముప్పు కూడా పెరుగుతుంది.

అందుకే ఈ సమస్యలు తరచుగా ఒకేసారి కనిపిస్తాయి. గుండె, మూత్రపిండాలను ఆరోగ్యంగా ఉంచుకోవాలంటే రక్తంలో చక్కెర స్థాయులకే పరిమితం కాకుండా మొత్తం ఆరోగ్యంపై శ్రద్ధ పెట్టాలి.

ఈ లక్షణాలను నిర్లక్ష్యం చేయకండి

గుండె జబ్బులు, మూత్రపిండాల వ్యాధులు స్పష్టమైన హెచ్చరిక సంకేతాలు లేకుండానే అభివృద్ధి చెందవచ్చు. అయినప్పటికీ, కొన్ని లక్షణాలు కనిపిస్తే వైద్య సలహా తీసుకోవాలి.

గమనించాల్సిన లక్షణాలు:

• ఛాతీలో నొప్పి, ఒత్తిడి లేదా అసౌకర్యం.
• అసాధారణంగా ఊపిరి ఆడకపోవడం లేదా వ్యాయామం చేసే సామర్థ్యం అకస్మాత్తుగా తగ్గడం.
• పాదాలు, చీలమండలు లేదా కాళ్లలో వాపు.
• కారణం తెలియని అలసట నిరంతరం కొనసాగడం.
• మూత్ర విసర్జనలో మార్పులు లేదా మూత్రంలో నిరంతరం నురుగు కనిపించడం.

ఈ లక్షణాలకు అనేక కారణాలు ఉండవచ్చు. మధుమేహం ఉన్న ప్రతి ఒక్కరికీ ఇలాంటి సమస్యలు వస్తాయని కాదు. అయినప్పటికీ, వాటిని నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. ఛాతీలో నొప్పి, తీవ్రమైన శ్వాస ఇబ్బంది లేదా గుండెపోటు, పక్షవాతాన్ని సూచించే లక్షణాలు కనిపిస్తే వెంటనే అత్యవసర వైద్య సహాయం పొందండి.

గుర్తుంచుకోండి: గుండె, మూత్రపిండాల ఆరోగ్యాన్ని పరీక్షించుకోవడానికి లక్షణాలు కనిపించే వరకు వేచి ఉండకండి.

గుండె, మూత్రపిండాలను ఆరోగ్యంగా ఎలా ఉంచుకోవాలి?

ఒక ఆరోగ్య సూచికను మాత్రమే నియంత్రించడం లక్ష్యం కాదు. శరీరమంతటికీ మేలు చేసే అలవాట్లను అలవరుచుకోవడం, వైద్యులు సూచించిన చికిత్సను క్రమం తప్పకుండా పాటించడం ముఖ్యం.

ఈ చర్యలు సహాయపడవచ్చు:

1. రక్తంలో చక్కెర స్థాయులను నియంత్రించండి. వైద్యులు సూచించిన చికిత్సను పాటించండి. వారి సలహా మేరకు గ్లూకోజ్ స్థాయులను పరీక్షించుకోండి. మీకు సరైన చక్కెర స్థాయుల లక్ష్యాల గురించి వైద్యుడితో చర్చించండి.

2. రక్తపోటు, కొలెస్ట్రాల్‌ను పరీక్షించుకోండి. ఈ రెండూ గుండె, మూత్రపిండాల సమస్యల ముప్పును గణనీయంగా ప్రభావితం చేయవచ్చు. వైద్యులు సూచించిన మందులను క్రమం తప్పకుండా వాడండి. నిర్ణీత సమయాల్లో వైద్య పరీక్షలకు హాజరుకండి.

3. మూత్రపిండాల పరీక్షలు క్రమం తప్పకుండా చేయించుకోండి. మీకు మధుమేహం ఉంటే, మూత్రంలో ఆల్బుమిన్-టు-క్రియాటినిన్ నిష్పత్తి (UACR), అంచనా వేసిన గ్లోమెరులర్ ఫిల్ట్రేషన్ రేట్ (eGFR) పరీక్షల గురించి వైద్యుడిని అడగండి. ఇవి మూత్రపిండాల పనితీరును అంచనా వేయడానికి ఉపయోగపడతాయి.

4. సమతుల్య ఆహారం తీసుకోండి. కూరగాయలు, తృణధాన్యాలు, పప్పులు, పీచు పదార్థాలు ఎక్కువగా ఉండే ఆహారాన్ని తీసుకోండి. అధిక ఉప్పు, చక్కెర పానీయాలు, ఎక్కువగా ప్రాసెస్ చేసిన ఆహారాన్ని తగ్గించండి. మూత్రపిండాల వ్యాధి ఉంటే మీ ఆహార అవసరాలు భిన్నంగా ఉండవచ్చు. అలాంటప్పుడు వైద్యులు లేదా ఆహార నిపుణుల సలహా తీసుకోండి.

5. క్రమం తప్పకుండా శారీరక శ్రమ చేయండి. నడక, సైక్లింగ్, ఈత లేదా మీ శారీరక సామర్థ్యానికి తగిన ఇతర కార్యకలాపాలు రక్తంలో చక్కెర, రక్తపోటును నియంత్రించడంలో, గుండె ఆరోగ్యాన్ని మెరుగుపరచడంలో సహాయపడతాయి.

6. ధూమపానానికి దూరంగా ఉండండి. నిద్రకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వండి. ధూమపానం గుండె జబ్బుల ముప్పును పెంచుతుంది. తగినంత నిద్ర శరీర జీవక్రియ ఆరోగ్యంగా ఉండటానికి తోడ్పడుతుంది. ధూమపానం మానేయడం కష్టంగా ఉంటే వైద్యుల సహాయం తీసుకోండి.

మొత్తంగా చూస్తే, మధుమేహం అంటే రక్తంలో చక్కెర స్థాయుల గురించి మాత్రమే కాదు. గ్లూకోజ్ స్థాయులు ఎక్కువకాలం అధికంగా ఉంటే గుండె సక్రమంగా పనిచేయడానికి అవసరమైన రక్తనాళాలు దెబ్బతినవచ్చు. మూత్రపిండాలు రక్తాన్ని వడపోసే చిన్న యూనిట్లపైనా ప్రభావం పడవచ్చు.

అయితే, ఈ సమస్యలు తప్పనిసరిగా వస్తాయని కాదు. ముందుగానే గుర్తించడం, క్రమం తప్పకుండా పరీక్షలు చేయించుకోవడం, రక్తంలో చక్కెర, రక్తపోటు, కొలెస్ట్రాల్‌ను నియంత్రించడం ద్వారా గణనీయమైన ప్రయోజనం పొందవచ్చు.

మీకు మధుమేహం ఉంటే, మీరు పూర్తిగా ఆరోగ్యంగా ఉన్నట్లు అనిపించినా, మీ సాధారణ ఆరోగ్య పరీక్షల్లో గుండె, మూత్రపిండాల ఆరోగ్యాన్ని కూడా భాగం చేసుకోండి. ఈరోజు తీసుకునే కొన్ని ముందస్తు జాగ్రత్తలు రాబోయే సంవత్సరాల్లో మీ ఆరోగ్యాన్ని కాపాడటానికి సహాయపడతాయి.